Τετάρτη, 8 Οκτωβρίου 2014

Παλαιολιθική και Νεολιθική Εποχή


τοιχογραφία από το σπήλαιο Λασκώ,  Γαλλία ,  περ. 15.000 π.Χ.
Τα αρχαιότερα δείγματα της ανθρώπινης πίστης στη δύναμη της εικόνας (Ε.Η. Combrich)


Από την παλαιολιθική ακόμα εποχή οι άνθρωποι σχεδιάζουν στους βράχους (σπηλαιογραφίες) και φτιάχνουν μικρά αντικείμενα-γλυπτάή ανάγλυφα.  Οι σπηλαιογραφίες (ή βραχογραφίες) βρέθηκαν κυρίως στην Ευρώπη, με σημαντικότερες αυτές στην Νοτιοδυτική Γαλλία σπήλαιο Λασκώ, (15.000 π.Χ) και στη Βόρεια Ισπανία το σπήλαιο Αλταμίρα  (14.000 π.Χ.)

Ο ιστορικός της τέχνης Ε.Η. Combrich στο βιβλίο του  'Ιστορία της Τέχνης΄  λέει γι΄αυτά τα έργα:
"..Δε θα μορέσουμε να καταλάβουμε αυτές τις παράξενες καταβολές της τέχνης, αν δε κατορθώσουμε να μπούμε στο μυαλό των πρωτόγονων λαών και να ανακαλύψουμε τι λογής εμπειρίες τους κάνουν να αντιμετωπίζουν τις εικόνες όχι σαν κάτι όμορφο που το κοιτάζεις αλλά σαν μια δύναμη που τη μεταχειρίζεσαι ... Εκείνοι οι πρωτόγονοι κυνηγοί νόμιζαν πως αν έφτιαχναν μια εικόνα των θηραμάτων τους-και τη χτυπούσαν ίσως με τα δόρατα και τα πέτρινα πελέκια τους-θα έκανα τα αληθινά ζώα να υποκύψουν στη δύναμή τους..."


τοιχογραφία από το σπήλαιο Αλταμίρα, Ισπανία,  περ. 14.000 π.Χ.


Ανάμεσα στα ευρήματα έχουμε και αρκετά μικρά απρόσωπα ειδώλια που συνήθως αναπαριστούν γυναίκες σύμβολα της γονιμότητας-αρχέτυπα της Μεγάλης Μητέρας, με μεγάλα στήθη, κοιλιά και μηρούς. Στο πρόσωπο δεν έχουν χαρακατηριστικά, το κεφάλι  είναι καλυμμένο με μαλλιά, ενώ σε πολλά διακρίνουμε και ίχνη από χρώμα





Έγκυος γυναίκα από πηλό, με εγχάρακτη διακόσμηση στο σώμα και τα πόδια   11 εκ. ύψος  3,8 εκ. βάθος,  7,000 - 3,500 π.Χ




η Αφροδίτη του Λοσέλ,  15.000-10.000 π.Χ.   χαμηλό ανάγλυφο σκαλισμένο σε πέτρα, Γαλλία


 
Η μετάβαση από την Παλαιολιθική εποχή όπου ο άνθρωπος είναι κυνηγός και τροφοσυλλέκτης στη Νεολιθική όπου γίνεται γεωργός και κτηνοτρόφος, είναι μία  πραγματικά επαναστατική αλλαγή. Προέκυψαν μεγάλες αλλαγές στο τρόπο ζωής των ανθρώπων, που είχαν σαν αποτελέσμα α) τη μόνιμη εγκατάσταση του ανθρώπου και τη δημιουργία οικισμών β) την απασχόληση με τη γεωργία και την κτηνοτροφία και γ) τη χρήση της κεραμικής


Η μόνιμη εγκατάσταση σ' ένα τόπο είχε σαν αποτέλεσμα τα πρώτα σπίτια που είναι καλύβες φτιαγμένες με ξύλινα δοκάρια, στέγες από κλαδιά δέντρων και ευθύγραμμη διάταξη επάνω σε βασικούς άξονες κυκλοφορίας. 
Καλύβες από κλαδιά

Ένας από τους πρώτους οργανωμένους οικισμούς είναι ο Τσατάλ Χουγιούκ στη Τουρκία.  Στον Ελλαδικό χώρο, έχουν ανακαλυφθεί αρκετοί νεολιθικοί οικισμοί, όπως στο Σέσκλο  και το Δημίνι.

Ανασκαφή στο Τσατάλ Χογιούκ

Σέσκλο
 
Διμήνι


Χοιροκοιτία
Στον Ελλαδικό χώρο έχουν βρεθεί περίπου 900 νεολιθικοί οικισμοί που μας δείχνουν ότι ο χώρος ήταν κατοικημένος από το 7.000 π.Χ.
Σε μια περιοχή κοντα στο Βόλο ανακαλύφτηκε ο νεολιθικός οικισμός του Σέσκλου. Με σπίτια κτισμένα πάνω σε λίθινα θεμέλια, συγκεντρωμένα γύρω από ένα κεντρικό κτίριο (το μέγαρο) που ίσως ανήκε στον αρχηγό της κοινότητας- αν κρίνουμε απο την ιδιαίτερα προσεγμένη κατασκευή του. Όλος ο οικισμός είχε έκταση περίπου 100 στρεμμάτων και είχε περιμετρικά του λιθόκτιστο περίβολο (οχύρωση).
Στην ίδια περιοχή, στο Διμήνι, αναπτύχτηκε λίγο αργότερα ένας ακόμα οχυρωμένος (με πολλές σειρές τοίχων)- οικισμός γύρω από μια ακρόπολη. Ακτινωτοί δρόμοι ανάμεσα στους τοίχους οδηγούσαν στο κεντρικό χώρο όπου υπήρχε το κεντρικό κτίριο (μέγαρο). Πίσω του βρέθηκαν κτίσματα που αποτελούσαν τα εργαστήρια, τις αποθήκες, τους χώρους όπου ψήνονταν οι τροφές και κεραμικός φούρνος με εγχάρακτα κεραμικά.
Μεγάλος νεολιθικός οικισμός βρέθηκε και στη Κύπρο στη περιοχή της Χοιροκοιτίας. Οι κατοικίες είναι πετρόκτιστες και θολωτές, τοποθετημένες 6-7 μαζί γύρω από μιά αυλή. Βρεθηκαν αρκετά λίθινα αγγεία αλλά και μεταγενέστερα πήλινα με 'κτενισμένη' διακόσμηση. Οι νεκροί θάβοταν σε αβαθείς τάφους κάτω από το δάπεδο του σπιτιού μαζί με διάφορα κτερίσματα (αγγεία, κοσμήματα, κ.ά.)

Πολύχρωμο ζωγραφισμμένο αγγείο από το Διμήνι θεσσαλίας 2.500 π.Χ

.


Αλλά και δύο είδη μνημειακών οικοδομημάτων:
1. τις θολωτές κατασκευές με πέτρες που στηρίζονται η μία πάνω στην άλλη χωρίς συνδετικό υλικό ανάμεσά τους.
 2. τα μεγαλιθικά οικοδομήματα με τους τεράστιους ογκόλιθους τοποθετημένους οριζόντια πάνω σε ορθοστάτες. (Στόουχεντζ, Αγγλία)
 
Στόνχεντζ, Αγγλία, περ. 2000 π.Χ
To Στόουνχεντζ είναι νεολιθικό μεγαλιθικό μνημείο της Αγγλίας, του οποίου η διαμόρφωση συνεχίστηκε ως την Εποχή του Χαλκού. Πρόκειται για έναν κύκλο ογκόλιθων που στηρίζουν οριζόντιους δοκούς από ψαμμίτη, και μέσα σε αυτόν το κύκλο περικλείεται ένας μικρότερος με την ίδια δομή. Παρατηρούμε για πρώτη φορά σε κατασκευή 'οπτικές διορθώσεις' : Οι ορθοστάτες είναι δουλεμένοι με πέτρινα σφυριά, και έχουν λεπτύνει προς τα επάνω, ενώ τα υπέρθυρα (οι οριζόντιες πέτρες) κόβονται με μια ελαφριά κλίση προς τα έξω, ώστε όταν τα κοιτάζει κανείς από το έδαφος να φαίνονται κατακόρυφα.  Κατασκευάστηκε σύμφωνα με τις πλέον αποδεκτές αρχαιολογικές εκτιμήσεις ανάμεσα στο 2500 π.Χ. και το 2000 π.Χ.. Το αρχαιότερο κυκλικό ανάχωμα και η περιφερειακή τάφρος, που ανήκουν σε πρωιμότερη φάση του μνημείου, χρονολογήθηκαν πρόσφατα περί το 3100 π.Χ.


Εργασίες 
  1. Από τις παλαιολιθικές στις νεολιθικές Αφροδίτες. Συγκρίσεις ομοιότητες, διαφορές
  2.  Η ανάγκη του παλαιολιθικού ανθρώπου να εκφραστεί ζωγραφίζοντας στους βράχους των σπηλαίων και η ανάγκη του σύγχρονου νέου να εκφραστεί στους τοίχους της πόλης του. Συγκρίσεις και προσωπικές κρίσεις.





3 σχόλια:

  1. Πολύ ενδιαφέρουσα παρουσίαση Στέλλα!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. πολύ ωραία παρουσιαση και πλαισιωμένο με ωραίες φωτο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Καλησπερα!! Θα ηθελα να επισημανω μια λανθασμενη χρονολογια στην φωτογραφια με το πολυχρωμο ζωγραφισμενο αγγειο που βρεθηκε στο Διμηνι Θεσσαλιας. Η σωστη χρονολογια ειναι του 5300-4800 π.χ και οχι του 2500 π.χ. Το εκθεμα βρισκεται στο Εθνικο Αρχαιολογικο Μουσειο με αρ. ευρ Π5922.

    ΑπάντησηΔιαγραφή