Παρασκευή, 17 Οκτωβρίου 2014

Η τέχνη της Μεσοποταμίας



Οι πρώτοι κάτοικοι της Μεσοποταμίας ήταν οι Σουμέριοι.  Περίπου το 5,000 π.Χ ανακάλυψαν το τροχό αρχικά για την αγγειοπλαστική, και λίγο αργότερα γύρω στο 3,700 π.Χ. για τα κάρα και τα άρματα.




Επινόησαν τη Γραφή (σφηνοειδή) και έτσι μπόρεσαν να κάνουν καταγραφή των γεγονότων (ιστορία),  αλλά να αναπτύξουν και τη λογοτεχνία. Το έπος του Γκιγκλαμές είναι το πρώτο σημαντικό ποίημα στην ιστορία της ανθρωπότητας.


Αλφάβητο σφηνοειδούς γραφής Ουγγαρίτ



Οι Βαβυλώνιοι λίγο αργότερα ανακάλυψαν ένα ατελές σύστημα αρίθμησης (εξηνταδικό), με δύο μόνο σύμβολα, με το οπόιο μετράμε ακόμα και σήμερα τα λεπτά της ώρας και της μοίρες στη γωνία.

Το αριθμητικό σύστημα των Βαβυλωνίων
έτσι γράφονται οι αριθμοί μικρότεροι απο το 60

Η Τέχνη που αναπτύχτηκε στη Αρχαία Μεσοποταμία είναι μεγάλων διαστάσων -μνημειακή- γιατί ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τη Θρησκεία και την εξουσία (γιαυτό λέγεται και Θεοκρατική και Αυτοκρατορική). Έτσι στην Αρχιτεκτονική οι ναοί, ζιγκουράτ, αλλά και ανάκτορα που προπαγάνδιζαν τη δύναμη και την εξουσία του Βασιλιά γίνονται τεράστια και διακρίνονται για τους καθαρούς γεωμετρικούς όγκους και τη συγκρότηση τους σε σαφείς ορθογώνιες κατόψεις.
Το Ζιγκουράτ είναι το πιο χαρακτηριστικό οικοδόμημα στη μεσοποταμιακή αρχιτεκτονική. Αυτό έδωσε την έμπνευση στους Αιγυπτίους να  κατασκευάσουν τις πυραμίδες. Το Ζιγκουράτ της Ουρ είναι ένα από τα επιβλητικότερα που έχουν βρεθεί στο Ιράκ. Τρεις σκάλες με 100 βαθμίδες η καθεμία οδηγούσαν στην κορυφή του όπου βρισκόταν ο Λευκός Ναός.  Στον γύρω χώρο υπήρχαν δωμάτια των ιερέων, αποθηκευτικοί χώροι, ναοί και σε μια αυλή βρέθηκε βιβλιοθήκη με 4.000 πήλινες πινακίδες με σφηνοειδή γραφή.

Ουρ, Ζιγκουράτ  2,500 π.Χ.  Ψημένα τούβλα , επιχρησμένα με πηλό.


η Πύλη της Ιστάρ (μακέτα)  575 π.Χ. Βαβυλωνία



Η προσφορά της μεσοποταμιακής αρχιτεκτονικής συνεχίζεται με τα μεγάλα κτιριακά συγκροτήματα, όπως αυτό του Μεγάλου Ιερού του Μαρδούκ στη Βαβυλώνα (550 π.Χ) που συσχετίζεται με το βιβλικό Πύργο της Βαβέλ, αλλά και των Κρεμαστών Κήπων της Βαβυλώνας. Η χρήση αντηρίδων που στήριζαν του μεγάλους και ψηλούς τοίχους, όπως και η χρήση αψίδων και κιόνων είναι μεσοποταμιακές κατακτήσεις χρησιμοποιούνται στην αρχιτεκτονική μέχρι σήμερα.


Πίτερ Μπρούγκελ 1563, ο Πύργος της βαβέλ

Αναπαράσταση των Κρεμαστών Κήπων της Βαβυλώνας

αψίδα
1. Πέτρα "κλειδί" 2. Αψιδόλιθος (θολίτης3. Εξωράχιο 4. Επίκρανο 5. Εσωράχιο 6. Ανύψωση 7. Καθαρό άνοιγμα 8. Αντέρεισμα


Τα γλυπτά λόγω της σπανιότητας της πέτρας υστερούν σε ποσότητα.
Ξεχωρίζουν τα αλαβάστρινα ειδώλια ανδρών και γυναικών που προσεύχονται. Σε όρθια στάση με φαρδείς ώμους και καμπανόσχημες φούστες ή χιτώνες μέχρι το μέσο της κνήμης. Στα πρόσωπά τους κυριαρχούν τα μεγάλα μάτια διακοσμημένα με λαζουρίτη ή μαύρο ασβεστόλιθο που κοιτάζουν εκστατικά το μακρινό θεϊκό φως με δέος και προσδίδουν στις μορφές έντονη εσωτερικότητα.


3,000-2,500 π.Χ.
Τοιχογραφίες σώζονται λίγες, με άκαμπτες φιγούρες που περιβάλλονται με χοντρά μαύρα περιγράμματα, τοποθετημένες συνήθως ιεραρχικά, με τα σημαντικά πρόσωπα να κατέχουν το κεντρικό μέρος της σύνθεσης. Οι κινήσεις στους ανθρώπους είναι συγκρατημένες, και το ύφος ήρεμο. Πιο ενεργητικές και εκφραστικές είναι απεικονίσεις των ζώων.


Μεσοποταμία 2,500 π.Χ. περ. 4 εκ. υψ


Για τη κατασκευή της πύλης της Ιστάρ χρησιμοποιήθηκαν εφυαλωμένα τούβλα και επισμαλτωμένα πλακίδια (έλλειψης πέτρας).


τμήμα απο τη πύλη της Ιστάρ

Τα Ασσυριακά ανάγλυφα είναι έξοχα φτιαγμένα με καλοζυγισμένες σχέσεις ανάμεσα στις μορφές και στους κενούς χώρους, ενώ μια καλαίσθητη αντίθεση υπάρχει ανάμεσα στις λείες, απλές φόρμες και στις επιφάνεις με τις λεπτοδουλεμένες πυκνές γραμμικές διακοσμήσεις.
Για να αποδώσουν μία ομάδα μορφών εφαρμόζουν μια ειδική μέθοδο που ονομάζεται Επαλληλία της Αντίχησης  Σύμφωνα με αυτή η μορφή που βρίσκεται πιο κοντά στο θεατή εικονίζεται ολόκληρη, ενώ οι υπόλοιπες πιο πίσω δηλώνονται με μια ομάδα από όμοια περιγράμματα παράλληλα μεταξύ τους, σαν να αντηχούν το περίγραμμα της πρώτης μορφής. Είναι επίσης χαρακτηριστική η Προοπτική κατό Ορόφους όπου οι σκηνές που βρίσκονται στο βάθος εικονίζονται σε οριζόντιες ζώνες πιο ψηλά, πάνω από τη κύρια σκηνή.

 

Ο Ασσουρμπανιμπάλ κυνηγά λιοντάρια  Αλαβάστρινος ασβεστόλιθος, Ασσυρία, 9ος αι. π.Χ.
 
Περίτεχνη είναι η μικρογλυπτική στη σφραγιδογλυφία, με θέματα θρησκευτικά και μυθολογικά.

Σφραγιδόλιθος  2,600 π.Χ. Ουρ







Εργασία
  • Με αφορμή τη σφηνοειδή γραφή και τα ιδεογράμματα αναζητήστε αντιστοιχίες στη σημερινή εποχή



πηγές

http://mathcultures.weebly.com/alpharhoiotathetamuetatauiotakappa972-sigma973sigmatauetamualpha.html
Ιστορία της Τέχνης, Αισθητική εκτίμηση έργων Τέχνης, Α. Λαδόμματος, 1984
Ιτορία της Τέχνης , Γ΄ λυκείου,βιβλίο καθηγητή 2005

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου