Τρίτη, 24 Φεβρουαρίου 2015

Ιμπρεσσιονισμός

Η τέχνη από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι τις μέρες μας αλλάζει γρήγορα.  Τα κινήματα διαρκούν δέκα με δεκαπέντε χρόνια, ενώ συχνά και ο ίδιος ο καλλιτέχνης αλλάζει στιλ. Αυτό το φαινόμενο εκπροσωπεί πρώτος ο Ιμπρεσιονισμός, και παρά τη μικρή του διάρκεια άλλαξε τη γλώσσα της ζωγραφικής. Αρκετοί παράγοντες ενέπνευσαν και διαμόρφωσαν τη τεχνοτροπία του:
  • Οι έρευνες για τη φύση του φωτός και την ανάλυσή του στα χρώματα της ίριδας.
  • Η εφεύρεση της Φωτογραφίας (σταμάτημα της κίνησης σε στιγμές, θόλωμα στην ατμόσφαιρα, επιπεδοποίηση των όγκων)
  • Οι γιαπωνέζικες ξυλογραφίες που είχαν γίνει τότε μόδα στην Ευρώπη (πλακάτο χρώμα, πρωτότυπη σύνθεση, μορφή ως σιλουέτα)
  • Ο νέος τρόπος ζωής (αγάπη για τη ζωή στη πόλη, στα καμπαρέ, καφενεία, μιούζικ χολ, πάρκα, αλλά και στροφή προς τη φύση)
  • Οι χημικοί δημιουργούν νέα χρώματα, και κατασκευάζονται τα πρώτα χρώματα ζωγραφικής σε σωληνάρια (η ζωγραφική απευθείας στην ύπαιθρο γίνεται εύκολη)
Η πρώτη έκθεση της ομάδας των ζωγράφων που ονομάστηκαν Ιμπρεσιονιστές οργανώθηκε το 1874 στο στούντιο του φωτογράφου Ναντάρ με έργα που το επίσημο Σαλόνι είχε απορρίψει. Στην έκθεση αυτή ο κριτικός τέχνης Λερουά, παρατηρώντας το έργο του Μονέ "Εντύπωση: ανατολή του ήλιου", έδωσε με μια χροιά ειρωνείας το τίτλο Ιμπρεσιονισμός στην ομάδα, ονομασία που ο Μονέ και οι φίλοι του υιοθέτησαν.

Μονέ, ¨Εντύπωση: Ανατολή του ήλιου" 1872
Οι Ιμπρεσιονιστές αρχίζουν και τελειώνουν τα έργα τους μπροστά στο θέμα τους, στη φύση. Με γρήγορες πινελιές τα καθαρά χρώματα τοποθετούνται πάνω σε άσπρο καμβά για μεγαλύτερη φωτεινότητα με στόχο να αιχμαλωτίσουν την φευγαλέα εντύπωση όπως αυτή παρουσιάζεται τη συγκεκριμένη στιγμή. Έτσι οι πίνακές τους διατηρούν τη φρεσκάδα και τη ζωντάνια της πρώτης εντύπωσης. Επειδή το φως είναι τόσο σημαντικό για αυτούς και οι σκιές ακόμα γίνονται με χρώμα.



περισσότερα Ιμπρεσιονιστικά έργα δείτε εδώ:




πηγές:
Λαδόμματος Α., Ιστορία της Τέχνης Αισθητική εκτίμηση έργων τέχνης, Υπουργείο Παιδείας Κύπρου, 1998
Ζιρώ Ο., Μερτζάνη Ε., Πετρίδου Β., Ιστορία της Τέχνης, Γ΄ Λυκείου, ΟΕΔΒ-ΠΙ, 2005


Δευτέρα, 23 Φεβρουαρίου 2015

Ρεαλισμός

Στα μέσα του 19ου αιώνα, μετά την επανάσταση του Ρομαντισμού ενάντια στην  ακαδημαϊκή τέχνη μια άλλη επανάσταση εμφανίζεται στη Γαλλία, αυτή του Ρεαλισμού. Το κίνημα αυτό δε στρέφεται μόνο ενάντια στη παραδοσιακή τέχνη αλλά παίρνει και δυναμική θέση ενάντια στο κοινωνικό κατεστημένο αφού προβάλλει τα προβλήματα τα βάσανα, τις ασχολίες και τις αξίες του απλού ανθρώπου: του αγρότη και του εργάτη, «παραβλέποντας» τα μεγάλα ιστορικά μυθολογικά και αλληγορικά θέματα, έτσι ώστε να  μπορεί να χαρακτηριστεί ως Κοινωνικός Ρεαλισμός.  (Η αναζήτηση ανθρώπινων συνθηκών εργασίας για τις καταπιεσμένες εργατικές τάξεις προώθησε τις σοσιαλιστικές ιδέες και το 1848 οι Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Έγκελς δημοσίευσαν το Κομμουνιστικό Μανιφέστο).

Το 1861 ο κυριότερος εκπρόσωπος του Ρεαλισμού ο Κουρμπέ -ο οποίος έδωσε και τον τίτλο στο κίνημα- θα πει: «η καρδιά του Ρεαλισμού βρίσκεται στην άρνηση του Ιδεώδους». Άλλοι σπουδαίοι εκπρόσωποι του είναι οι Ντωμιέ, και Μιλέ

Κουρμπέ "το Ατελιέ" 1855

Μιλέ, "Οι Σταχολογήτρες" 1857
Ντωμιέ "η Πλύστρα" 1866
Η τέχνη με θέμα την εργατική τάξη βρήκε απήχηση στη Ρωσία με την επικράτηση του Σοσιαλισμού. Από τους πρώτους μεγάλους Ρώσους καλλιτέχνες είναι ο Ιλία Ρεπίν (1844-1930) που διαμόρφωσε το ρεαλισμό σε ένα εθνικό στιλ που εξελίχτηκε το 1932 στο Σοσιαλιστικό Ρεαλισμό.

Ρεπίν "οι Βαρκάρηδες του Βόλγα" 1870-73
Στη γλυπτική ο Ρεαλισμός εμφανίζεται μετά το 1880, ίσως γιατί η εξάρτησή της από τις κρατικές παραγγελίες την εμπόδιζε να ακολουθήσει με τον ίδιο ρυθμό τις καινοτομίες που εισήγαγε η Ζωγραφική. Στο έργο του Βέλγου Κ. Μενιέ προβάλλεται η εργατική τάξη, ο άνθρωπος που πάσχει, που μοχθεί.
Μενιέ, "ο Έργατης"1896

για περισσότερες εικόνες δείτε εδώ:




πηγές:
Λαδόμματος Α., Ιστορία της Τέχνης Αισθητική εκτίμηση έργων τέχνης, Υπουργείο Παιδείας Κύπρου, 1998
Ζιρώ Ο., Μερτζάνη Ε., Πετρίδου Β., Ιστορία της Τέχνης, Γ΄ Λυκείου, ΟΕΔΒ-ΠΙ, 2005

Κυριακή, 22 Φεβρουαρίου 2015

Ρομαντισμός

Σαν τάση στη ζωγραφική ο Ρομαντισμός εκδηλώνεται στις αρχές του 19ου αιώνα, σαν ένα κίνημα ενάντια στο στείρο ακαδημαϊσμό. Χαρακτηρίζεται από την συναισθηματική υπερβολή, το πάθος και τη κατάκτηση υψηλών ιδανικών. Οι ζωγράφοι επιδιώκουν να οδηγήσουν τους θεατές σε έξαρση συναισθημάτων. Τα θέματά τους τα δανείζονται από τα εξωτικά θέματα (Αλγερία), από τους αγώνες των λαών ενάντια στη δουλεία (ελληνική επανάσταση 1821), ή θέματα πάλης  ενάντια στα στοιχεία της φύσης.  Δύο από τους πιο  σημαντικούς εκπροσώπους στη ζωγραφική είναι οι Γάλλοι Ζερικό και Ντελακρουά.
Ζερικό, "η Σχεδία της Μέδουσας" 1818
Ντελακρουά, "η Ελευθερία οδηγεί το Λαό" 1830
Γκόγια, "οι Μάγιας στο Μπαλκόνι"  1800-1814

Στη γλυπτική επιχειρούν να αποδώσουν το συναισθηματισμό μέσα από ανάλογα θέματα που μπορούν να τονίσουν τη ζωντάνια τη κίνηση αλλά και την υφή του υλικού. Από τους πιο σημαντικούς γλύπτες είναι ο Καρπό.

Καρπό, "ο Χορός" (λεπτομέρεια) 

Στην αρχιτεκτονική έχουμε μια ελεύθερη μεταφορά στοιχείων από διάφορα στυλ κυρίως από τα κλασικά και τα γοτθικά πρότυπα που συνυπάρχουν ταυτόχρονα, με στόχο το νεωτερισμό που οδηγεί στο αρχιτεκτονικό στυλ που ονομάστηκε Εκλεκτικισμός

για περισσότερες εικόνες δείτε εδώ:


πηγές:
Λαδόμματος Α., Ιστορία της Τέχνης Αισθητική εκτίμηση έργων τέχνης, Υπουργείο Παιδείας Κύπρου, 1998
Ζιρώ Ο., Μερτζάνη Ε., Πετρίδου Β., Ιστορία της Τέχνης, Γ΄ Λυκείου, ΟΕΔΒ-ΠΙ, 2005

Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2015

Νεοκλασικισμός



Ο Νεοκλασικισμός εμφανίστηκε στα μέσα του 18ου αιώνα σαν αντίδραση στο βαρύ Μπαρόκ και το ελαφρύ Ροκοκό και μιμείται απευθείας τα αρχαία πρότυπα.

Το 1755 ο Γιόχαν Βίνκελμαν(1717-1768, γερμανός αρχαιολόγος και συγγραφέας) κυκλοφόρησε το πρώτο σύγγραμμά του με τον ενδεικτικό τίτλο «Σκέψεις για τη μίμηση των ελληνικών έργων στη ζωγραφική και τη γλυπτική». Εδώ εκφράζει για πρώτη φορά τις απόψεις του για την ανωτερότητα της αρχαίας ελληνικής τέχνης και προτρέπει τους καλλιτέχνες να διδαχθούν από αυτή και να τη μιμηθούν. Η μίμηση, όμως, δεν έπρεπε να είναι μηχανική αλλά δημιουργική, ώστε να αποφέρει ουσιαστικούς καρπούς. Παροιμιώδης έμεινε η φράση του για την «ευγενική απλότητα και το ήρεμο μεγαλείο» («edle Einfalt und stille Größe») των έργων τέχνης της κλασικής αρχαιότητας.

Ο Γιόχαν Γιοάχιμ Βίνκελμαν σε πορτραίτο του Ράφαελ Μενγκς

Οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις στο Ερκουλάνουμ στη Πομπηία στα μέσα του 18ου αιώνα αλλά και άλλες αρχαιότητες στη Ρώμη, έγιναν τόποι προσκυνήματος για τους καλλιτέχνες της εποχής.
Στα έργα των σημαντικότερων Νεοκλασικιστών ζωγράφων Ζαν Ογκίστ Ενγκρ και Ζακ Λουί Νταβίντ αναγνωρίζουμε τα χαρακτηριστικά του Νεοκλασικισμού:
  • το αυστηρό και σωστό σχέδιο
  • τη κυριαρχία του περιγράμματος στο χρώμα
  • την εξιδανίκευση του  ανθρώπινου σώματος (πολύ συχνά γυμνού) που μιμείται αρχαία πρότυπα
  • το πλάσιμο των όγκων με απαλές φωτοσκιάσεις
  • την τονικότητα και το ομαλό στρώσιμο στο χρώμα
  • τις περιορισμένες (συχνά αφύσικες) στάσεις στο σώμα
  • τη συντηρητική σύνθεση
  • τη τελειότητα στην εκτέλεση
Η θεματογραφία εμπνέεται από την αρχαία Ρώμη και Ελλάδα.

Ζακ Λουί Νταβίντ, "Πάρης και Ελένη" 1788

Ζαν Ογκίστ Ενγκρ, "η μεγάλη οδαλίσκη" 1814

Στην αρχιτεκτονική απορρίπτουν το Μπαρόκ και κυριαρχούν οι απλούστερες συνθέσεις με αυστηρούς γεωμετρικούς όγκους, οι κλασικοί τύποι και τα χαρακτηριστικά της αρχαιότητας. Στη Γερμανία ο Λέο Βαν Κλένζε κτίζει στο λόφο Βαλχάλα μνημείο Γερμανών ηρώων σε απομίμηση του Παρθενώνα της Ακρόπολης. 

Λέο Βαν Κλένζε, "μνημείο Γερμανών ηρώων", Βαλχάλα, 1831-1842

Στη Γαλλία το γνωστότερο νειοκλασικό κτίριο είναι το Πάνθεο στο Παρίσι

Ζακ Ζερμαίν Σουφλό,  "Πάνθεον" Παρίσι, άρχισε το 1854



Στη Γλυπτική κύριος εκπρόσωπος είναι ο Ιταλός Αντόνιο Κανόβα  


Αντόνιο Κανόβα, "η Πολίνα Βοναπάρτη σαν Αφροδίτη", 1808


για περισσότερα έργα δείτε εδώ:






πηγές: Λαδόμματος Α., Ιστορία της Τέχνης Αισθητική εκτίμηση έργων τέχνης, Υπουργείο Παιδείας Κύπρου, 1998
Ζιρώ Ο., Μερτζάνη Ε., Πετρίδου Β., Ιστορία της Τέχνης, Γ΄ Λυκείου, ΟΕΔΒ-ΠΙ, 2005