Τρίτη, 21 Απριλίου 2015

Ντε Στιλ ή Νεοπλαστικισμός: η μετάβαση στο μη-παραστατικό

Κατά τη δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα αρκετοί νέοι καλλιτέχνες αναζητούν καινούργιους σταθερούς και αντικειμενικούς τρόπους έκφρασης, πιθανώς σαν αντίδραση στα μεγάλα προβλήματα που άφησε πίσω του και ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος
Η ομάδα De Stijl (αναφέρεται και ως Νεοπλαστικισμός) αποτελούμενη από τους ζωγράφους και θεωρητικούς της τέχνης Πιτ Μοντριάν και Τέο βαν Ντέσμπεργκ συγκροτείται στην Ολλανδία το 1917, και διακηρύσσει την πραγμάτωση μιας ‘καθαρής ζωγραφικής’. Οι καλλιτέχνες αυτοί επεδίωξαν να εκφράσουν ένα νέο ουτοπικό ιδανικό, πνευματικής αρμονίας και τάξης. Βασικό χαρακτηριστικό του κινήματος είναι η αφαίρεση. Χρησιμοποιούνται οι θεμελιώδεις φόρμες και σχήματα, οι κάθετες και οι οριζόντιες γραμμές ταυτόχρονα με την αποκλειστική χρήση των βασικών χρωμάτων (κόκκινο, μπλε, κίτρινο) σε συνδυασμό με το λευκό και το μαύρο. 
Το 1920 ο Πιτ Μοντριάν αφιερώνει το φυλλάδιο ‘Neo-Plasticisme’ στο ΄μελλοντικό άνθρωποτου οποίου οι πνευματικές αξίες θα εκφράζονται καλύτερα με τη τέχνη της απόλυτης καθαρότητας των καθαρών γεωμετρικών μορφών και χρωμάτων.

Mondrian's Trees My favourite series of paintings. Love the point between representation and abstraction and the still painterly style.
Πιτ Μοντριάν  'τα Δέντρα'



Τα αποσπάσματα που ακολουθούν είναι από το πιο σημαντικό σε επιρροή κείμενο από τα διάφορα κείμενα του Μοντριάν. Αρχικά εμφανίστηκε στο Κύκλο που εξέδωσαν ο Ναούμ Γκαμπό, Ζ.Λ. Μάρτιν, και Μπεν Νίκολσον (Λονδίνο 1937), και προέρχεται από το Πλαστική Τέχνη-Αγνή Πλαστική Τέχνη και άλλα κείμενα της σειράς «Ντοκουμέντα της Μοντέρνας Τέχνης», εκδόσεις του Ρόμπερτ Μάδεργουελ, εκδ. οίκου Ουίτενμπορν, Σουλτς -Νέα Υόρκη, 1945 (στα ελληνικά: Η Σύγχρονη Τέχνη, Δοκίμια καλλιτεχνών, Robert L. Herbet, κείμενα εικαστικών καλλιτεχνών 4, Ένωση καθηγητών καλλιτεχνικών μαθημάτων, 1995) 

«…Στις μέρες μας δύο κύριες τάσεις επικρατούν: η μία επιμένει στη παραστατική απεικόνιση, η άλλη την εξαλείφει. Ενώ η πρώτη χρησιμοποιεί μάλλον σύνθετα και ειδικά σχήματα, η δεύτερη επιστρατεύει απλά και ουδέτερα ή τελευταία, την ελεύθερη γραμμή και το απλό χρώμα. Είναι φανερό πως η δεύτερη (η μη παραστατική τέχνη) μπορεί ευκολότερα και πληρέστερα να ελευθερωθεί από την κυριαρχία του υποκειμενικού απ’ ότι η παραστατική τάση, βέβαια, τα ειδικά σχήματα και χρώματα (της παραστατικής τέχνης) είναι πιο ευκολο-εκμεταλλεύσιμα  από τις ουδέτερες φόρμες. Είναι ανάγκη όμως να τονίσουμε πως οι ορισμοί «παραστατικό» και «μη παραστατικό» δίνονται κατά προσέγγιση μόνο και είναι σχετικοί. Γιατί κάθε σχήμα, ακόμα και κάθε γραμμή, φτιάχνει μια παράσταση (φιγούρα), κανένα σχήμα δεν είναι απολύτως ουδέτερο. Είναι φανερό πως καθετί πρέπει να σχετίζεται, αλλά αφού χρειαζόμαστε λέξεις για να κάνουμε τις συλλήψεις μας κατανοητές, ας κρατήσουμε αυτούς τους όρους…» 

 «…Το σημαντικό καθήκον όλης της τέχνης  είναι να καταστρέψει τη στατική ισορροπία, εγκαθιδρύοντας τη δυναμική. Η μη-παραστατική τέχνη απαιτεί μια προσπάθεια για τη συνέπεια αυτού του καθήκοντος: την καταστροφή της ιδιαίτερης φόρμας και την κατασκευή ενός ρυθμού αμοιβαίων σχημάτων ή ελεύθερων γραμμών. Πρέπει να έχουμε κατά νου, πάντως τη διάκριση μεταξύ αυτών των δύο μορφών ισορροπίας για να αποφύγουμε τη σύγχυση, γιατί όταν μιλάμε για ισορροπία καθαρή και απλή, μπορεί να το λέμε αυτό και συγχρόνως να αντιτασσόμαστε στην εξισορρόπηση που υπάρχει σε ένα έργο τέχνης . Έχει μεγάλη σημασία η σημείωση της καταστροφικο-κατασκευαστικής ποιότητας της δυναμικής ισορροπίας.. Τότε θα καταλάβουμε ότι η ισορροπία για την οποία μιλάμε  στη μη-παραστατική τέχνη, δεν είναι κάτι χωρίς τη κίνηση της  πράξης, αλλά αντίθετα είναι μια συνεχής κίνηση. Τότε λοιπόν καταλαβαίνουμε ακόμα και τη σημασία του ονόματος Κατασκευαστική Τέχνη…»

de-salva:    Piet Mondrian in his Studio (Atelier)  Piet Mondrian: http://en.wikipedia.org/wiki/Piet_Mondrian
ο Πιτ Μοντριάν με έργο του



Δείτε περισσότερα για τον Πιτ Μόντριαν εδώ και εδώ  και για το Νεοπλαστικισμό εδώεδώ,

πηγές
Ζιρώ Ο., Μερτζάνη Ε., Πετρίδου Β., Ιστορία της Τέχνης, Γ΄ Λυκείου, ΟΕΔΒ-ΠΙ, 2005
Νεοπλαστικισμός , βικιπαιδεία.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου